Ինչո՞ւ են բոլոր խոշոր կրոններն կարևորում Հիսուս Քրիստոսին։
### **Իսլամ**
> Ալլահի առաքյալն ասել է. «Ժամը (Դատաստանի օրը) չի գա, քանի դեռ Մարիամի որդին (այսինքն՝ **Հիսուսը**) չի իջել ձեր մեջ որպես արդար **դատավոր**։ Նա կկոտրի խաչը, կսպանի խոզերին և կչեղարկի ջիզյա հարկը։ Փողն այնքան առատ կլինի, որ ոչ ոք այն որպես բարեգործություն չի ընդունի»։
\- [Սահիհ ալ-Բուխարի (Հատոր 3, Գիրք 43, Համար 656)](https://www.sahih-bukhari.com/Pages/Bukhari_3_43.php)
قُلْ يَـٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَـٰبِ لَسْتُمْ عَلَىٰ شَىْءٍ حَتَّىٰ تُقِيمُوا۟ ٱلتَّوْرَىٰةَ وَٱلْإِنجِيلَ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ ۗ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًۭا مِّنْهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ طُغْيَـٰنًۭا وَكُفْرًۭا ۖ فَلَا تَأْسَ عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَـٰفِرِينَ ٦٨
> Ասա՛ (ո՛վ Մարգարե). «Ո՛վ Գրքի մարդիկ, դուք հաստատուն հիմք չեք ունենա, քանի դեռ չեք հետևում Թորային, **Ավետարանին** և այն ամենին, ինչ ձեզ է հայտնվել ձեր Տիրոջից»։ Եվ այն, ինչ հայտնվել է քեզ քո Տիրոջից (ո՛վ Մարգարե), նրանցից շատերի մեջ միայն կավելացնի անօրինությունն ու անհավատությունը։ Ուստի մի՛ տրտմիր անհավատ մարդկանց համար»։
\- [Սուրա Ալ-Մաիդա 5:68](https://quran.com/en/al-maidah/68)
### **Բուդդայականություն**
- **Դալայ Լամա.** Իր «Բարի սիրտը. բուդդայական հայացք Հիսուսի ուսմունքներին» (The Good Heart: A Buddhist Perspective on the Teachings of Jesus) գրքում 14-րդ Դալայ Լաման ուսումնասիրում է Ավետարանները։ Նա Հիսուսին անվանում է «լիովին լուսավորված էակ» կամ «**Բոդհիսատվա**»՝ հոգևոր բարձր գիտակցության հասած վարպետ, ով նախընտրել է մարմնավորվել՝ մարդկությանն օգնելու համար։
- **Տիխ Նյատ Հան.** Վիետնամցի հանրահայտ Զեն վարպետը գրել է մի գիրք՝ «Կենդանի Բուդդան, կենդանի Քրիստոսը» (Living Buddha, Living Christ) վերնագրով։ Դրանում նա բացահայտում է երկու հոգևոր առաջնորդների ուսմունքների միջև առկա խորը կապերը։ Նա ասում է, որ և՛ Բուդդան, և՛ Հիսուսը հասել են հոգևոր ինքնաճանաչման ամենաբարձր աստիճաններին։
### **Հուդայականություն**
> 'քանզի մեզ համար մանուկ ծնվեց, մի որդի տրվեց մեզ, որի իշխանությունն իր ուսերի վրա է. նա Մեծ խորհրդի պատգամաբեր պիտի կոչվի, Սքանչելի խորհրդական, Աստված հզոր, Իշխան, Հայր հավիտենական։ Ես խաղաղություն կբերեմ նրա իշխաններին, իսկ իրեն՝ առողջություն։ '
\- [ԵՍԱՅԻ 9:5](https://www.bible.com/bible/2860/ISA.9.5.ՆԷԱ)
կամ՝
> 'Ահավասիկ խելահաս պիտի դառնա իմ ծառան, պիտի հառնի, բարձրանա ու մեծապես **փառավորվի**։ '
\- [Եսայի 52:13](https://www.bible.com/bible/2860/ISA.52.13.ՆԷԱ)
Եբրայերեն բնագրում «բարձր» (*yarum*) և «բարձրացված» (*nissa*) բառերն ունեն մեծ նշանակություն։ Եբրայերեն բայերի հենց այս համադրությունը (*ram ve-nissa*) Եսայու գրքի այլ հատվածներում օգտագործվում է հենց Աստծուն նկարագրելու համար.
> 'Այն տարին, երբ մեռավ Ոզիա արքան, տեսա Տիրոջը, որ նստած էր բարձր ու վերամբարձ աթոռին, և տաճարը լի էր նրա փառքով։ '
\- [Եսայի 6:1](https://www.bible.com/bible/2860/ISA.6.1.ՆԷԱ)
> 'Այսպես է ասում Բարձրյալը, որ հավիտենապես բնակվում է բարձունքներում, Սուրբը սրբերի մեջ. նրա անունը Բարձրյալ է, և նա սրբերի մեջ է հանգչում, համբերություն է տալիս տարակուսանքի մեջ ընկածներին և կյանք՝ նրանց, որոնք սրտամաշ են եղել։ '
\- [Եսայի 57:15](https://www.bible.com/bible/2860/ISA.57.15.ՆԷԱ)
Եսայի 52:13-ում Ծառայի համար միևնույն արտահայտությունն օգտագործելով՝ տեքստն ակնարկում է, որ Ծառան իր տառապանքներից և մերժումից հետո բարձրացվում է մի կարգավիճակի կամ դիրքի, որը ասոցացվում է աստվածային գահի հետ։
### **Հինդուիզմ**
#### 1. Հիսուսը որպես Ավատար (Աստվածային մարմնավորում)
Հինդուիզմում ավատարի գաղափարը վերաբերում է Աստվածայինի էջքին նյութական աշխարհ՝ վերականգնելու համար դհարման (արդարությունն ու տիեզերական կարգը), երբ այն անկում է ապրում, ինչպես նկարագրված է Բհագավադ Գիտայում։
- Շատ հինդուիստներ Հիսուսին դիտարկում են որպես այդ աստվածային մարմնավորումներից մեկը՝ այնպիսի կերպարների կողքին, ինչպիսիք են Կրիշնան, Ռաման և Բուդդան։
- Այս տեսանկյունից Հիսուսը դիտվում է որպես Գերագույն Իրականության (Բրահման կամ Իշվարա) դրսևորում, որն ուղարկվել է մարդկությանը առաջնորդելու որոշակի ժամանակում և վայրում։
#### 2. Հիսուսը որպես Սատգուրու կամ Յոգ
Բազմաթիվ հինդու մտածողներ և հոգևոր գործիչներ Հիսուսին համարում են Սատգուրու (ճշմարիտ հոգևոր ուսուցիչ) կամ բարձրակարգ յոգ, ով հասել է Մոկշայի (ազատագրման) կամ ինքնաիրացման։
Այնպիսի իմաստուններ, ինչպիսիք են Սվամի Վիվեկանանդան, Պարամահանսա Յոգանանդան և Շրի Ռամակրիշնան, մեծ հարգանքով են վերաբերվել Հիսուսին։ Յոգանանդան, օրինակ, ծավալուն կերպով գրել է «Քրիստոսի երկրորդ գալստյան» մասին՝ որպես յուրաքանչյուր հավատացյալի ներսում «Քրիստոսի Գիտակցության» (բոլոր արարածներին բնորոշ աստվածային բանականության) արթնացման։
Այս տեսանկյունից Հիսուսի ուսմունքները սիրո, կարեկցանքի, ներողամտության և խոնարհության մասին սերտորեն համընկնում են ահիմսայի (ոչ-բռնություն) և բհակտիի (նվիրվածություն Աստծուն) էթիկական սկզբունքներին։
#### 3. Վեդանտական մեկնաբանություններ
Ադվայտա Վեդանտան՝ հինդուիստական փիլիսոփայության հիմնական դպրոցներից մեկը, հաճախ մեկնաբանում է Հիսուսի ուսմունքները անհատական հոգու (Ատման) և տիեզերական իրականության (Բրահման) միասնության պրիզմայով։
Այս տեսանկյունից Հիսուսը հոգևոր բարձրագույն աստիճանի հասած անձնավորություն էր, ով մյուսներին ուղղորդում էր դեպի սեփական աստվածային էության գիտակցումը։
### 4. Ժամանակակից բարեփոխիչների տեսակետները
19-րդ և 20-րդ դարերում մի շարք նշանավոր հինդու բարեփոխիչներ խորությամբ ուսումնասիրել են Հիսուսի կերպարը՝ հաճախ տարբերակելով Հիսուսի բուն ուսմունքները արևմտյան քրիստոնեության ինստիտուցիոնալացված դոգմաներից։
- Մահաթմա Գանդին մեծապես ազդվել էր Լեռան քարոզից, որը, նրա կարծիքով, սերտորեն արտացոլում էր սատյագրահայի (ճշմարտության ուժ) և ահիմսայի սկզբունքները։ Գանդին հիանում էր Հիսուսով՝ որպես մարդկության մեծագույն ուսուցիչներից մեկի։
- Սվամի Վիվեկանանդան մեծ երկյուղածությամբ էր խոսում Հիսուսի մասին՝ նշելով, որ եթե ինքը ապրեր Պաղեստինում Հիսուսի ժամանակներում, ապա իր արցունքներով կլվանար նրա ոտքերը։
---
Այսպիսով, եթե բոլորն ընդունում են Հիսուս Քրիստոսին, իսկ Հիսուսը ասում է
> '«Ես եմ Ճանապարհը, Ճշմարտությունը և Կյանքը։ Ոչ ոք չի գա Հոր մոտ, եթե ոչ ինձանով։ '
\- [Հովհաննես 14:6](https://www.bible.com/bible/2860/JHN.14.6.ՆԷԱ)
ապա տրամաբանական եզրակացությունն այն է, որ Հիսուս Քրիստոսն է ճշմարիտ ճանապարհը։
---
Հրապարակված է՝ 2026-07-05 00:03